design: memymom

Moeder en dochter zitten er warmpjes bij. Niet voor de gezelligheid, maar omdat warme kleren de koude tegengaan. Hun energiefactuur is te duur en zij besparen. En zij niet alleen. Meer en meer mensen kunnen vandaag hun stroom niet betalen. Het aantal gezinnen dat gedumpt werd door hun energieleverancier en bij de netbeheerder terechtkomt stijgt elke dag. Animo's wens voor het nieuwe jaar? Energiearmoede de wereld uit en betaalbare, duurzame energie voor iedereen.

Animo voert haar strijd tegen armoede op. In oktober werd de ‘Wij komen niet rond’ actie gelanceerd tegen jongerenarmoede en werkloosheid. Met een eisenpakket werd aandacht gevraagd voor de 17% jongeren die vandaag in armoede leven en de 137.000 die het zonder job stellen. Het nieuwe jaar starten we met een vervolgcampagne over energiearmoede, want deze cijfers zijn minstens even schrijnend en vragen om onmiddellijke actie.

Energie-armoede in cijfers*:

• Eind 2008 kregen 65.855 gezinnen energie geleverd van de distributienetbeheerder, nu zijn er dat al 74.737, een stijging met 13%. Doorgaans komt men bij de distributienetbeheerder terecht nadat men wegens wanbetaling “gedropt” is door de commerciële leverancier.
• In 2008 moesten 70.345 mensen voor de Lokale Adviescommissie (LAC) verschijnen. De lokale adviescommissie is het orgaan dat beslist over het al dan niet afsluiten van energie; de OCMW’s moeten alle dossiers voorafgaandelijk aan de zitting onderzoeken. Het gaat dan om mensen die ook bij de netbeheerder hun energiefactuur niet meer kunnen betalen. Voor gans 2009 verwachten de netbeheerders 81.430 probleemdossiers, of een stijging met 16 %.
• Eind 2008 waren er 35.779 budgetmeters voor elektriciteit actief in Vlaanderen. Ondertussen zijn het er al 38.205. Een budgetmeter krijg je pas wanneer je bij de netbeheerder een tijdlang niet betaald hebt.

Energie is een recht
Energie is een basisrecht voor Animo. Een nutsvoorziening voor iedereen en een hefboom tot een menswaardig bestaan. Vandaag staat de consument, en zeker een consument die in armoede leeft, in een zwakke positie tegenover de energieleverancier. De beloofde ombudsdienst voor energie is na tien jaar nog steeds niet operationeel. Consumenten met klachten ten aanzien van hun leveranciers kunnen nergens terecht en staan dus letterlijk in de kou. Mensen met een laag inkomen huren bovendien vaak woningen die slecht geïsoleerd zijn. Op die manier is hun energiefactuur doorgaans een pak hoger. Ook zijn ze extra kwetsbaar voor opdringerige verkoopstechnieken en misleidende informatie.

Hoe vrij is de energiemarkt?
In 2003 werd de energiemarkt in Vlaanderen ‘vrij’ gemaakt. Hiermee werd gevolg gegeven aan de Europese richtlijnen ter vrijmaking van de Europese gas- en elektriciteitsmarkt. Na de vrijmaking werd de verdeling van elektriciteit en aardgas in het Vlaams Gewest opgesplitst in twee deelaspecten: enerzijds het netbeheer, uitgevoerd door de netbeheerders (= de vroegere intercommunales) en anderzijds de  verkoop van elektriciteit en/of gas (= de energieleveranciers).
Maar schijn bedriegt. De huidige energiemarkt in Vlaanderen is verre van ‘vrij’. De verhoopte concurrerende prijzen en betere service zijn onbestaande. Door de aanhoudende monopoliepositie van Elektrabel/GdF Suez is het voor de nieuwe spelers moeilijk opereren op onze energiemarkt. Een vrijgemaakt energiemarkt heeft maar zin als er voldoende concurrentie is en dat de spelers met gelijke middelen strijden. Dat is nu absoluut niet zo. Wat wel zo is, is dat de energieprijzen in de praktijk zijn geëxplodeerd, met de consument als dupe.

Energiecrisis
De hogere energieprijzen en de stijging van de armoede door de crisis veroorzaken een steeds groter wordende kloof tussen zij die energie kunnen betalen en zij die dat niet kunnen. De economische crisis komt net om het hoekje kijken. Het ergste moet nog komen en vele mensen zijn niet gewapend.

Animo pleit dan ook hoogdringend voor:

• Het waarborgen van energie als basisrecht. De energievoorziening mag nooit volledig worden afgesloten.
• Het operationaliseren van een onafhankelijke ombudsdienst voor energie.
• De toegang tot duurzaam energieverbruik voor iedereen, zeker voor mensen in armoede.
• Het garanderen van het recht op energiezuinig wonen door strenge energieprestatienormen voor nieuwe sociale huurwoningen en enovatie van bestaande.
• Gratis energiescans voor mensen die hun energiefactuur niet kunnen betalen.
• Toegankelijke oplaadpunten voor budgetmeters tot 12 ampère die ook na de kantooruren open zijn en waar ook met cash geld kan opgeladen worden.
• Voldoende middelen voor de Lokale Adviescommissies (LAC’s) zodat zij bij een mogelijke energieafsluiting een grondig sociaal vooronderzoek kunnen uitvoeren en een afbetalingsplan op maat opstellen.
• Een vlotte automatische toekenning van het goedkoopste sociale tarief
• Een daadkrachtige aanpak voor een nieuw energielandschap, gebaseerd op eerlijke handel en duurzaamheid. De uitstap uit de kernenergie in 2015 is een eerste noodzakelijke voorwaarde.
• De heffing van taksen op superwinst afkomstig uit afgeschreven kern- en steenkoolcentrales.
• Een slagkrachtige regulator voor het opleggen aan producenten, leveranciers en invoerders van maximumprijzen voor energie.

Meer info:
Anke Gittenaer, voorzitter Animo, anke.gittenaer@animoweb.be

* bron: VVSG